Mały ZUS, Mały ZUS Plus i składki preferencyjne — różnice
Potoczna nazwa „mały ZUS” może oznaczać różne rozwiązania. W aktualnych informacjach ZUS rozróżnia:
- preferencyjne składki — składki społeczne obliczane od zadeklarowanej podstawy nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia;
- Mały ZUS Plus — składki społeczne, których najniższa podstawa zależy od dochodu z poprzedniego roku.
Podstawa wymiaru to kwota, od której obliczasz składki. Nie jest kwotą przelewu do ZUS.
Dawny Mały ZUS, oparty na przychodzie, nie funkcjonuje w 2026 roku jako osobna ulga. Zastąpił go Mały ZUS Plus. Preferencyjne składki są odrębnym rozwiązaniem — nie należy utożsamiać ich z Plusem.
Osobną ulgą jest również ulga na start, która zwalnia ze składek społecznych. Jej miejsce w kolejności ulg opisuje poradnik o składkach ZUS przedsiębiorcy.
Warunki obu rozwiązań obok siebie
Poniższe zasady dotyczą stanu prawnego na 2 listopada 2026 roku.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Warunek | Preferencyjne składki | Mały ZUS Plus |
|---|---|---|
| Dla kogo | Na początku działalności, przy spełnieniu warunków dotyczących wcześniejszej działalności i byłego pracodawcy | Przy działalności na mniejszą skalę, po spełnieniu limitu przychodu i pozostałych warunków |
| Limit przychodu za 2025 rok dla ulgi w 2026 roku | Brak limitu przychodu właściwego dla tej preferencji | 120 000 zł przy działalności przez cały 2025 rok; przy krótszym okresie limit maleje proporcjonalnie |
| Minimum działalności w poprzednim roku | Nie obowiązuje wymóg 60 dni | Co najmniej 60 dni w 2025 roku |
| Czas korzystania | Pierwsze 24 miesiące kalendarzowe; po uldze na start okres preferencji rozpoczyna się po jej zakończeniu | Maksymalnie 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności |
| Wcześniejsza działalność | Wyklucza prowadzenie innej pozarolniczej działalności obecnie lub w ostatnich 60 miesiącach kalendarzowych przed rozpoczęciem firmy | Wyklucza prowadzenie w poprzednim roku także innej pozarolniczej działalności, np. jako wspólnik spółki jawnej |
| Prawo do preferencyjnych składek | To właśnie ta preferencja | Wyklucza korzystanie z Plusa, nawet jeżeli nie korzystasz z przysługującej preferencji |
| Karta podatkowa i zwolnienie z VAT w poprzednim roku | Nie stanowią odrębnego wyłączenia tej preferencji | Wykluczają Plusa, gdy występowały łącznie |
| Podstawa w 2026 roku | Zadeklarowana kwota, minimum 1 441,80 zł | Wyliczona z dochodu, z dolną granicą 1 441,80 zł i górną 5 652,00 zł |
Ograniczenie dotyczące byłego pracodawcy: z obu rozwiązań wyklucza wykonywanie działalności na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli przed rozpoczęciem działalności, w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, w ramach stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy były dla niego wykonywane czynności wchodzące w zakres tej działalności.
Przy Małym ZUS Plus sam limit przychodu nie wystarcza. Musisz również spełnić pozostałe warunki z tabeli i zgłosić się w terminie.
Jak zmniejszyć limit przychodu przy krótszej działalności?
Dla prawa do Małego ZUS Plus w 2026 roku zastosuj rachunek:
120 000 zł ÷ liczba dni 2025 roku × liczba dni prowadzenia działalności w 2025 roku.
Wynik zaokrąglasz do groszy: końcówkę wynoszącą co najmniej pół grosza w górę, a niższą — w dół. Nie porównuj przychodu z pełnym limitem, jeżeli działalność trwała tylko przez część poprzedniego roku.
Mały ZUS Plus 2026 — co zmieniło się w okresie ulgi?
Od 2026 roku obowiązuje 36 miesięcy ulgi w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności. Nie stosuj już wcześniejszej zasady sprawdzania „ostatnich 60 miesięcy”.
Nowy limit jest dostępny niezależnie od wykorzystania ulgi przed 2026 rokiem. Pierwszy okres rozpoczyna się od miesiąca korzystania z Plusa po grudniu 2025 roku. Miesiąc, w którym działalność lub korzystanie z ulgi trwa choć jeden dzień, liczy się jako pełny miesiąc odpowiedniego okresu. Niewykorzystane miesiące ulgi nie przechodzą na kolejny okres.
Mały ZUS — ile wynosi w 2026 roku?
ZUS podaje następujące miesięczne kwoty składek społecznych na 2026 rok:
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Rozwiązanie | Podstawa w 2026 roku | Składki społeczne z dobrowolnym chorobowym w 2026 roku |
|---|---|---|
| Preferencyjne składki przy minimalnej podstawie | 1 441,80 zł | 456,18 zł |
| Mały ZUS Plus — dolna granica wyliczenia | 1 441,80 zł | 456,18 zł |
| Mały ZUS Plus — górna granica wyliczenia | 5 652,00 zł | 1 788,29 zł |
Kwoty uwzględniają stopę składki na ubezpieczenie wypadkowe, której wysokość zależy od płatnika: 1,67% w zestawieniach ZUS. Jeżeli obowiązuje cię inna stopa, wynik będzie inny. Bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego minimalne preferencyjne składki społeczne w 2026 roku wynoszą 420,86 zł.
Tabela nie przedstawia całego przelewu do ZUS. Nie obejmuje składki zdrowotnej ani ewentualnych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Górna kwota w tabeli dotyczy składek od górnej granicy podstawy wyliczanej dla Plusa; możesz zadeklarować podstawę wyższą.
Jak obliczyć podstawę Małego ZUS Plus krok po kroku?
1. Ustal roczny dochód do obliczenia ulgi
Przychód to kwota przed odjęciem kosztów, a dochód to zasadniczo przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania.
Przy skali podatkowej i podatku liniowym punktem wyjścia jest dochód ustalony według przepisów o podatku dochodowym. Jeżeli własne składki społeczne lub składki za osoby współpracujące zostały zaliczone do kosztów, dolicz je do dochodu przyjmowanego do Plusa.
Przy ryczałcie dochód na potrzeby tej ulgi ustalasz jako połowę rocznego przychodu. Tak samo postępujesz przy karcie podatkowej bez zwolnienia sprzedaży z VAT, przy czym przychodem jest tu właściwa wartość sprzedaży bez VAT.
2. Oblicz przeciętny miesięczny dochód
Zastosuj wzór:
Roczny dochód za poprzedni rok ÷ liczba dni prowadzenia działalności w poprzednim roku × 30.
Zaokrąglij wynik do groszy. Końcówkę wynoszącą co najmniej pół grosza zaokrąglasz w górę, niższą — w dół.
3. Zastosuj współczynnik i granice podstawy
Pomnóż przeciętny miesięczny dochód przez 0,5 i ponownie zaokrąglij do groszy.
W 2026 roku:
- wynik poniżej 1 441,80 zł podwyższasz do 1 441,80 zł;
- wynik między 1 441,80 zł a 5 652,00 zł przyjmujesz jako wyliczoną podstawę;
- wynik powyżej 5 652,00 zł ograniczasz do 5 652,00 zł.
Przykład: podstawa na 2026 rok
Założenia: działalność przez cały 2025 rok, czyli 365 dni; przychód za 2025 rok 100 000 zł; dochód przyjmowany do ulgi po wymaganych korektach 60 000 zł. Pozostałe warunki Plusa są spełnione.
- Przeciętny miesięczny dochód: 60 000 zł ÷ 365 × 30 = 4 931,51 zł po zaokrągleniu.
- Zastosowanie współczynnika: 4 931,51 zł × 0,5 = 2 465,76 zł po zaokrągleniu.
- Porównanie z granicami na 2026 rok: wynik mieści się między 1 441,80 zł a 5 652,00 zł.
Wyliczona najniższa podstawa na 2026 rok wynosi więc 2 465,76 zł. To podstawa do obliczenia składek, a nie miesięczna należność.
Zgłoszenie do ZUS: formularze, kody i terminy
Kod tytułu ubezpieczenia wskazuje, na jakiej podstawie podlegasz ubezpieczeniom. Kody stosowane przy omawianych ulgach zaczynają się od:
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Rozwiązanie | Początek kodu |
|---|---|
| Preferencyjne składki | 05 70 albo 05 72 |
| Mały ZUS Plus | 05 90 albo 05 92 |
Przy zmianie ulgi wyrejestruj się z dotychczasowego kodu na formularzu ZUS ZWUA, a następnie zgłoś się z właściwym kodem. ZUS ZUA służy zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a ZUS ZZA — tylko do zdrowotnego. Dla Plusa ZUS wskazuje zgłoszenie na ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem 05 90 albo 05 92.
Który termin jest aktualny 2 listopada 2026 roku?
Termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus od początku 2026 roku upłynął 2 lutego 2026 roku. Dotyczył tego konkretnego zgłoszenia; przesunięcie wynikało z soboty przypadającej na koniec stycznia.
Na 2 listopada 2026 roku możesz jeszcze mieć bieżący termin 7 dni od zmiany uprawniającej do ulgi, np. zakończenia okresu preferencyjnych składek albo wznowienia działalności. Nie jest to możliwość dowolnego wejścia do Plusa w każdym miesiącu.
Najbliższy coroczny termin zgłoszenia do Plusa od początku kolejnego roku przypada po przeliczeniu 1 lutego 2027 roku. Wynika to z ustawowego końca stycznia i przesunięcia terminu zgłoszenia, ponieważ 31 stycznia 2027 roku przypada w niedzielę. To wyliczenie, a nie osobny komunikat ZUS. Przy rozpoczęciu lub wznowieniu działalności pod koniec stycznia zachowujesz co najmniej 7 dni na zgłoszenie.
Jeżeli korzystasz z Plusa do końca roku i nadal masz do niego prawo, nie składasz ponownego zgłoszenia tylko z powodu zmiany roku. Musisz jednak ponownie ustalić podstawę i przekazać dane rozliczeniowe.
Coroczne dane i dokumenty rozliczeniowe
Przy Małym ZUS Plus przekazujesz informację o:
- przychodzie i dochodzie z poprzedniego roku;
- stosowanych formach opodatkowania;
- przychodzie i dochodzie przypadających na poszczególne formy opodatkowania;
- podstawie składek ustalonej na nowy rok.
Służy do tego ZUS DRA część II (deklaracja rozliczeniowa) albo ZUS RCA część II (imienny raport miesięczny), zależnie od sposobu rozliczania. To dodatkowe dane do rozliczenia ulgi, a nie zamiennik zwykłych dokumentów miesięcznych.
Przy korzystaniu z Plusa od stycznia 2026 roku termin przekazania tych danych upłynął 20 lutego 2026 roku. Najbliższy termin zwykłego miesięcznego rozliczenia jednoosobowej firmy na dzień opracowania przypada 20 listopada 2026 roku za październik. Jeżeli prawo do Plusa powstaje w trakcie roku, dane o uldze przekazujesz w rozliczeniu za pierwszy miesiąc korzystania.
Co ze składką zdrowotną?
Mały ZUS Plus i preferencyjne składki nie obniżają składki zdrowotnej. Ustalasz ją odrębnie, według zasad właściwych dla twojej formy opodatkowania.
Nie obliczaj jej od podstawy składek społecznych wskazanej w przykładzie. Szczegóły znajdziesz w poradniku o składce zdrowotnej przedsiębiorcy.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy po preferencyjnych składkach automatycznie przechodzę na Mały ZUS Plus?
Nie. Musisz spełniać warunki Plusa i zgłosić zmianę kodu w terminie. Zakończenie preferencji samo nie potwierdza prawa do kolejnej ulgi.
Czy niski dochód wystarczy, gdy przychód przekracza limit?
Nie. Limit dotyczy przychodu, a dochód służy dopiero do wyliczenia podstawy. Niski dochód nie zastępuje warunku przychodowego.
Czy przy stracie podstawa Małego ZUS Plus wynosi zero?
Nie. Obowiązuje dolna granica podstawy — w 2026 roku 1 441,80 zł. Ponadto składki społeczne zaliczone do kosztów wymagają uwzględnienia przy ustalaniu dochodu do ulgi.
Czy kwota 456,18 zł obejmuje wszystkie składki w 2026 roku?
Nie. To kwota składek społecznych z dobrowolnym chorobowym przy minimalnej preferencyjnej podstawie i stopie wypadkowej przyjętej w tabeli ZUS. Składkę zdrowotną rozliczasz osobno.