Stan prawny: 5 listopada 2026 r.
Stawki VAT w Polsce — mapa na 2026 rok
VAT to podatek od towarów i usług. Poniższa tabela pokazuje, gdzie szukać podstawy zastosowania stawki. Nie jest wykazem wszystkich towarów i usług.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Stawka lub zwolnienie | Gdzie szukać podstawy | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| 23% — stawka podstawowa | Art. 41 ust. 1 w związku z art. 146ef ustawy o VAT | Sprawdź wcześniej, czy sprzedaż nie podlega zwolnieniu albo szczególnym zasadom opodatkowania. |
| 8% — stawka obniżona | Załącznik nr 3, odpowiednie przepisy ustawy oraz rozporządzenie o obniżonych stawkach | Sam kod klasyfikacji może nie wystarczyć: przeczytaj opis pozycji i wyłączenia. |
| 5% — stawka obniżona | Art. 41 ust. 2a i załącznik nr 10 do ustawy | Sprawdź dokładny zakres pozycji; nie przenoś automatycznie stawki produktu na usługę jego podania. |
| 0% | Przepisy dotyczące konkretnej transakcji, m.in. art. 41–42 i art. 83 ustawy | O zastosowaniu decydują także warunki transakcji i dokumentacja. |
| Zwolnienie | M.in. art. 43 i art. 113 ustawy | Zwolnienie nie jest stawką VAT i nie zastępuje go oznaczenie 0%. |
Wybór grup objętych preferencjami, wskazanych przez Ministerstwo Finansów: przy stawce 8% są to m.in. transport pasażerski oraz określone usługi związane z kulturą, sportem i rekreacją. Przy stawce 5% — m.in. określone produkty żywnościowe i książki. Nazwa szerokiej grupy nie przesądza o stawce konkretnej sprzedaży.
Podstawowe zasady rozliczania znajdziesz w poradniku o podatku VAT. Warunki korzystania ze zwolnienia opisuje osobny tekst: zwolnienie z VAT.
Jak znaleźć stawkę dla towaru lub usługi krok po kroku
Poniższa procedura to wskazówka organizacyjna: pomaga zebrać informacje potrzebne do odczytania przepisów.
Opisz dokładnie przedmiot sprzedaży
Przygotuj opis produktu albo zakres usługi. Zamiast poprzestawać na nazwie handlowej, zapisz cechy potrzebne do klasyfikacji: skład, sposób wykonania, przeznaczenie lub rzeczywisty zakres czynności.
Przykład bez przypisywania stawki: przy produkcie spożywczym przygotuj jego skład i specyfikację; przy usłudze — opis wykonywanych czynności. To punkt wyjścia do sprawdzania właściwej pozycji przepisów.
Sprawdź klasyfikację wskazaną w przepisie
CN, czyli Nomenklatura scalona, to klasyfikacja towarów. PKWiU, czyli Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług, służy m.in. do identyfikowania usług. W przepisach dotyczących nieruchomości możesz spotkać również PKOB — Polską Klasyfikację Obiektów Budowlanych.
Art. 5a ustawy wiąże stosowanie klasyfikacji z tym, czy dany przepis powołuje jej kod lub symbol. Dlatego zacznij od ustalenia, jak przepis identyfikuje przedmiot sprzedaży: kodem, symbolem czy opisem.
Do wyszukiwania kodów towarowych możesz wykorzystać urzędową przeglądarkę taryfową. Potraktuj wynik jako pomoc przy analizie, a następnie porównaj go z przepisem określającym stawkę.
Przeczytaj całą pozycję załącznika
Sprawdź załączniki do ustawy oraz rozporządzenie o obniżonych stawkach. Porównaj jednocześnie:
- kod lub symbol klasyfikacji;
- nazwę i opis towaru albo usługi;
- wyłączenia oraz dodatkowe warunki;
- okres obowiązywania przepisu.
Oznaczenie „ex” zawęża zakres pozycji: preferencja obejmuje tylko opisaną część danego grupowania. Zgodność samego kodu nie wystarcza, gdy produkt lub usługa nie odpowiada opisowi.
Sprawdź aktualne zmiany
Nie kończ poszukiwania na pierwotnym brzmieniu ustawy lub rozporządzenia. Sprawdź akty zmieniające i daty ich wejścia w życie. Preferencja czasowa może obejmować tylko wskazany okres, a ogłoszona nowelizacja może jeszcze nie obowiązywać.
Zapisz podstawę przyjętej stawki i datę sprawdzenia. Jeśli opis albo klasyfikacja nadal budzi wątpliwości, rozważ wniosek o WIS.
Kiedy przydaje się WIS
WIS to decyzja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, która określa klasyfikację i właściwą stawkę dla opisanego towaru lub usługi. Wniosek możesz złożyć m.in. jako podatnik mający numer identyfikacji podatkowej.
W 2026 roku złóż wniosek przez e-Urząd Skarbowy. Opisz jeden towar, jedną usługę albo jedno świadczenie złożone — zestaw czynności traktowany na potrzeby wniosku jako całość. Podaj aktualny adres e-mail lub numer telefonu do powiadomień.
Sam wniosek jest bezpłatny. Dodatkowo płatne mogą być konieczne badania lub analizy. Termin rozstrzygnięcia wynosi do 3 miesięcy od wpływu wniosku; może się wydłużyć m.in. z powodu uzupełnień lub badań.
WIS wiąże jej adresata i organy podatkowe w zakresie objętym decyzją. Ochrona wymaga zgodności rzeczywistego towaru lub usługi z opisem oraz wykonania czynności w okresie ważności decyzji. Nie obejmuje m.in. nadużycia prawa ani przypadku fałszywego oświadczenia dotyczącego postępowania, kontroli lub rozstrzygnięcia sprawy.
WIS jest ważna przez 5 lat od dnia następującego po doręczeniu, lecz może wcześniej utracić ważność. Może też wygasnąć wskutek zmiany przepisów. Przed zastosowaniem sprawdź jej aktualność.
Stawka 0% a zwolnienie
Stawka 0% oznacza opodatkowanie według zerowej stawki. Zwolnienie wynika z odrębnej podstawy prawnej. Nie traktuj tych oznaczeń zamiennie.
Ustawa przewiduje stawkę 0% m.in. dla eksportu oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, czyli WDT. Są to odrębne kategorie transakcji: dla WDT warunki określa art. 42, a dla eksportu — odpowiednie przepisy art. 41. Sama sprzedaż zagranicznemu odbiorcy nie stanowi podstawy do wpisania 0%.
Nie przypisuj więc stawki 0% wyłącznie na podstawie nazwy produktu lub kraju odbiorcy. W tej mapie nie przedstawiono pełnej procedury dokumentowania tych transakcji.
Wybrane zmiany ogłoszone w 2026 roku
Czasowa obniżka dla określonych paliw
Rozporządzenie z października 2026 roku przewiduje stawkę 8% od 3 października do 31 grudnia 2026 r. dla dostawy, wewnątrzwspólnotowego nabycia i importu paliw wskazanych w jego § 11c.
Nie oznacza to obniżki dla każdego paliwa. Zakres obejmuje benzyny i oleje napędowe o wymienionych kodach, określone mieszanki z biokomponentami oraz wskazane biokomponenty stanowiące samoistne paliwa. Przy konkretnym produkcie sprawdź pełny opis i wymagania jakościowe przepisu.
Ogłoszona zmiana dotycząca eksportu
Ustawa ogłoszona 3 listopada 2026 r. (Dziennik Ustaw 2026 r., poz. 1446) zmienia brzmienie definicji eksportu towarów oraz zasady dokumentowania eksportu dla stawki 0%. Ta część nowelizacji zacznie obowiązywać 18 listopada 2026 r. Warunkiem stawki 0% będzie posiadanie dowodów, z których wynika, że towary zostały wywiezione poza Unię Europejską. Katalog dowodów obejmie m.in. dokument przewozowy potwierdzający dostarczenie towaru poza Unię Europejską.
Przepisy przejściowe odnoszą nowe zasady do eksportu, dla którego termin złożenia deklaracji nie upłynął przed wejściem ustawy w życie. Na 5 listopada 2026 r. jest to zatem zmiana ogłoszona, jeszcze nieobowiązująca.
Zmiana od 2027 roku dotycząca usług związanych z importem
Od 1 stycznia 2027 r. zmieni się zakres przepisu o stawce 0% dla usług bezpośrednio związanych z importem. Nowe brzmienie obejmuje usługi, których wartość została włączona do podstawy opodatkowania zgodnie z art. 30b ust. 4 ustawy. Zmiana dotyczy więc określonych usług związanych z importem, a nie powszechnej stawki dla usług.
Inne zmiany od 2027 roku
Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o VAT (Dziennik Ustaw 2026 r., poz. 1270) zmienia też od 1 stycznia 2027 r. brzmienie pozycji 15 załącznika nr 3, czyli towarów i usług objętych stawką 8%: dotyczy ona środków dezynfekujących o właściwościach bakteriobójczych, grzybobójczych i wirusobójczych, mających zastosowanie wyłącznie w ochronie zdrowia. Wprowadza również stawkę 0% dla dostawy towarów objętych procedurą składu VAT, przy spełnieniu warunków z art. 138s ustawy. To wybór zmian, a nie ich pełny wykaz: przed zastosowaniem stawki do konkretnego towaru sprawdź pełne brzmienie nowych przepisów.
Co zrobić po wykryciu błędnej stawki
Jeżeli na wystawionej fakturze stwierdzisz pomyłkę w stawce, wystaw fakturę korygującą. Obowiązek skorygowania pomyłki w pozycji faktury wynika z art. 106j ustawy o VAT.
Sposób wystawienia dokumentu i zasady rozliczenia opisuje poradnik: faktura korygująca. Przed korektą ustal prawidłową stawkę wraz z podstawą prawną.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy kod CN zawsze wystarcza do ustalenia stawki?
Nie. Przepis może zawężać zakres kodu opisem, oznaczeniem „ex” lub dodatkowymi warunkami. Porównaj kod z pełnym brzmieniem pozycji.
Czy każda żywność ma stawkę 5%?
Nie przypisuj tej stawki całej żywności. Sprawdź konkretny produkt w załączniku oraz przepisy właściwe dla sposobu sprzedaży.
Czy WIS zastępuje sprawdzanie zmian prawa?
Nie. Zmiana przepisów może spowodować wygaśnięcie WIS, jeżeli wskazana w niej klasyfikacja, stawka lub podstawa prawna stanie się z nimi niezgodna.
Czy przy błędnej stawce wystarczy poprawić przyszłe faktury?
Nie usuwa to pomyłki z już wystawionej faktury. Taki dokument wymaga faktury korygującej.