Stan prawny i stawki sprawdzono na 2 listopada 2026 roku.
Czym jest umowa zlecenie?
W ścisłym znaczeniu umowa zlecenia dotyczy dokonania określonej czynności prawnej dla zleceniodawcy. W codziennym obrocie określenie „zlecenie” obejmuje też umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
Zleceniodawca powierza czynności, a zleceniobiorca je wykonuje. Istotna jest należyta staranność przy działaniu, a nie zagwarantowanie konkretnego rezultatu.
Dobieraj umowę do rzeczywistego sposobu współpracy. Sama nazwa dokumentu nie rozstrzyga, czy dana relacja jest zleceniem, czy zatrudnieniem pracowniczym.
Umowa zlecenie a umowa o pracę — porównanie
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Obszar | Umowa zlecenie | Umowa o pracę |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Kodeks cywilny | Kodeks pracy |
| Organizacja pracy | Brak podporządkowania charakterystycznego dla stosunku pracy | Praca pod kierownictwem pracodawcy, w wyznaczonym miejscu i czasie |
| Minimum wynagrodzenia | Zasadniczo minimalna stawka godzinowa dla umów objętych ustawą | Gwarancja minimalnego wynagrodzenia za pracę |
| Urlop wypoczynkowy | Brak prawa do urlopu z mocy przepisów; przerwy można ustalić w umowie | Ustawowe prawo do płatnego urlopu |
| Ubezpieczenie chorobowe | Zasadniczo dobrowolne przy obowiązkowych ubezpieczeniach emerytalnym i rentowych | Obowiązkowe |
| Staż pracowniczy | Udokumentowane okresy mogą być zaliczane na nowych zasadach | Okres zatrudnienia pracowniczego |
Jeżeli wykonujesz pracę osobiście, pod kierownictwem zatrudniającego oraz w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, współpraca może spełniać warunki stosunku pracy. W takich warunkach nie można zastąpić umowy o pracę umową cywilnoprawną.
Minimalna stawka godzinowa w 2026 roku
Od 1 stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł brutto. To kwota przed potrąceniem należnych składek i podatku, a nie gwarantowana wypłata na konto.
Stawka chroni osoby fizyczne, także prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą bez pracowników i zleceniobiorców. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi przy łącznym spełnieniu warunków samodzielnego decydowania przez wykonawcę o miejscu i czasie usług oraz otrzymywania wyłącznie wynagrodzenia prowizyjnego.
Możesz ustalić wynagrodzenie miesięczne lub za całość czynności. Przy umowie objętej minimum trzeba jednak sprawdzić, czy po przeliczeniu na godziny zapewnia ono wymaganą stawkę.
Przykładowe obliczenie wynagrodzenia
Przykładowe założenia: w 2026 roku zleceniobiorca wykonał 40 godzin usług, a umowa podlega minimalnej stawce godzinowej.
- Liczba godzin: 40.
- Minimalna stawka w 2026 roku: 31,40 zł brutto.
- Minimalne wynagrodzenie za te godziny: 40 × 31,40 zł = 1256 zł brutto.
To obliczenie nie określa kwoty netto. Do jej ustalenia potrzebne są informacje o składkach i sytuacji podatkowej wykonawcy.
Ewidencja godzin i wypłata
Przy umowach objętych tym obowiązkiem strony określają sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług. Jeśli go nie określą, wykonawca przekazuje informację o godzinach w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej przed terminem wypłaty.
Praktycznym rozwiązaniem jest zestawienie zawierające datę, opis czynności i liczbę godzin. To wskazówka organizacyjna, a nie obowiązkowy urzędowy formularz.
Według zasad obowiązujących w 2026 roku:
- przy umowie zawartej na czas dłuższy niż miesiąc wynagrodzenie wynikające z minimalnej stawki wypłaca się co najmniej raz w miesiącu;
- przedsiębiorca lub inna jednostka organizacyjna przechowuje dokumenty dotyczące potwierdzania godzin przez trzy lata od dnia wymagalności wynagrodzenia.
Jakie składki ZUS obejmują zlecenie?
Jeżeli zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, czyli jedyną podstawą objęcia nimi wykonawcy, zasadniczo obowiązują ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.
Chorobowe i zdrowotne to różne ubezpieczenia. Nie należy traktować dobrowolności pierwszego jako zwolnienia z drugiego.
Stawki składek od podstawy wymiaru dzielą się tak:
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Ubezpieczenie | Stawka | Kto finansuje |
|---|---|---|
| Emerytalne | 19,52% | Zleceniobiorca i zleceniodawca po równo |
| Rentowe | 8% | Zleceniobiorca 1,5%, zleceniodawca 6,5% |
| Chorobowe (dobrowolne) | 2,45% | Zleceniobiorca |
| Wypadkowe | Stopa ustalana dla danego płatnika | Zleceniodawca |
| Zdrowotne | 9% | Zleceniobiorca |
Uczeń lub student przed ukończeniem 26 lat
Uczeń lub student, który nie ukończył 26 lat, zasadniczo nie podlega ze zlecenia ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu. Sam wiek nie wystarcza — potrzebny jest także odpowiedni status. Statusu studenta nie mają doktoranci i uczestnicy studiów podyplomowych, a student traci go po obronie pracy.
Wyjątek dotyczy między innymi zlecenia zawartego z własnym pracodawcą lub wykonywanego na jego rzecz. Dla ubezpieczeń takie przychody rozlicza się według zasad dotyczących pracownika.
Etat, kilka zleceń i inne tytuły
Zbieg tytułów oznacza, że równocześnie istnieje kilka podstaw do ubezpieczeń, na przykład etat i zlecenie.
Jeżeli na etacie masz zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie, a zlecenie zawierasz z innym podmiotem i nie wykonujesz go na rzecz własnego pracodawcy, ubezpieczenia społeczne ze zlecenia zasadniczo nie są obowiązkowe. Pozostaje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Przy kilku zleceniach nie zakładaj automatycznie, że składki społeczne dotyczą tylko jednej umowy. Znaczenie mają podstawy składek i zasady ich sumowania. Dlatego przed rozliczeniem zbierz informacje o pozostałych tytułach wykonawcy i aktualizuj je po zmianach.
Umowa zlecenie a emerytura
Zlecenie buduje kapitał emerytalny, jeżeli od wynagrodzenia są rozliczane składki emerytalne. Samo podpisanie umowy nie wystarcza.
Zlecenie studenta przed ukończeniem 26 lat, korzystające ze zwolnienia ze składek, nie tworzy z tego tytułu kapitału emerytalnego. Podobnie sama składka zdrowotna nie zastępuje składki emerytalnej.
Nie utożsamiaj więc stażu pracowniczego z oszczędzaniem na emeryturę: okres może zostać zaliczony do stażu pracowniczego, mimo że nie odprowadzono za niego składek emerytalnych.
Czy umowa zlecenie wlicza się do stażu pracy?
Tak — w listopadzie 2026 roku obowiązują już nowe zasady zaliczania zleceń do stażu pracowniczego. Są stosowane od 1 stycznia 2026 roku u pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych, a od 1 maja 2026 roku u pozostałych pracodawców.
Zaliczenie dotyczy udokumentowanych okresów. Obejmuje również przewidziane przepisami sytuacje, w których wykonawca nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, na przykład zlecenie wykonywane przez studenta przed ukończeniem 26 lat.
Co do zasady okres potwierdza zaświadczenie ZUS. Jeśli nie podlegałeś ubezpieczeniom, przedstawiasz własne dowody, na przykład umowę ze zleceniodawcą.
Zmiana pozwala uwzględniać zlecenie przy ustalaniu uprawnień zależnych od stażu pracowniczego. Nie nadaje jednak osobie pracującej obecnie na zleceniu statusu pracownika ani prawa do urlopu wypoczynkowego.
Podatek od umowy zlecenia
Przy typowym zleceniu zawartym z przedsiębiorcą poza działalnością gospodarczą wykonawcy dochód jest rozliczany według skali podatkowej.
Koszty uzyskania przychodu, czyli kwota pomniejszająca przychód przy obliczaniu dochodu, wynoszą standardowo 20% w 2026 roku. Oblicza się je od przychodu pomniejszonego o potrącone ze środków wykonawcy składki społeczne.
Ulga dla młodych a składki
Ulga dla młodych dotyczy podatku dochodowego i może obejmować kwalifikujące się przychody ze zlecenia uzyskane przed ukończeniem 26 lat. W 2026 roku limit zwolnienia wynosi 85 528 zł przychodu rocznie i jest wspólny dla ulg: dla młodych, dla rodzin 4+ i na powrót.
To odrębna zasada od zwolnienia studenta ze składek. Do ulgi podatkowej nie jest potrzebny status studenta, natomiast do zwolnienia ze składek ze względu na naukę sam wiek nie wystarcza.
Co ustalić przed rozpoczęciem współpracy?
Poniższa lista jest wskazówką organizacyjną dla obu stron:
- opisz czynności oraz zasady ich wykonywania i odbioru;
- ustal wynagrodzenie brutto i sposób sprawdzania stawki godzinowej;
- zapisz sposób potwierdzania godzin oraz termin wypłaty;
- zbierz informacje potrzebne do ustalenia ubezpieczeń i podatku;
- uzgodnij zasady zgłaszania zmian, na przykład utraty statusu studenta;
- opisz przerwy i sposób zakończenia współpracy.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy student zawsze otrzymuje brutto równe netto?
Nie. Zwolnienie ze składek i zwolnienie podatkowe mają różne warunki. Trzeba sprawdzić między innymi wiek, status ucznia lub studenta, relację z własnym pracodawcą oraz możliwość zastosowania ulgi podatkowej.
Czy miesięczny ryczałt zwalnia ze sprawdzania godzin?
Nie, jeśli umowa jest objęta minimalną stawką godzinową. Ustalona kwota musi zapewniać minimum po przeliczeniu na rzeczywistą liczbę godzin.
Czy nowe zasady stażu dają urlop na zleceniu?
Nie. Zaliczenie okresu zlecenia do stażu pracowniczego nie zmienia samej umowy w etat. Płatne przerwy w wykonywaniu zlecenia wymagają odpowiednich ustaleń stron.
Czy składka zdrowotna zwiększa emeryturę?
Nie. Przy ocenie wpływu zlecenia na emeryturę sprawdzasz składki emerytalne. Obowiązek opłacania wyłącznie składki zdrowotnej nie oznacza budowania kapitału emerytalnego z tej umowy.