Ryczałt od przychodów: jak działa i komu się opłaca

Jak działa ryczałt?

Przychód to podstawa rozliczenia ryczałtu, natomiast dochód to przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. Na ryczałcie zakup materiałów, wyposażenia czy opłacenie czynszu nie obniża podstawy podatku. Na skali podatkowej i podatku liniowym koszty wpływają na dochód.

Podstawowy rachunek wygląda tak:

przychód po przysługujących odliczeniach × właściwa stawka = ryczałt.

Brak rozliczania kosztów nie oznacza braku odliczeń. W 2026 roku możesz pomniejszyć przychód między innymi o zapłacone składki społeczne oraz o połowę zapłaconych składek zdrowotnych, z zachowaniem ustawowych warunków.

Kto może wybrać ryczałt w 2026 roku?

Możesz rozważyć ryczałt, jeśli prowadzisz działalność samodzielnie albo w dopuszczonej formie spółki cywilnej lub jawnej niebędącej podatnikiem CIT. Oprócz formy działalności znaczenie mają limit przychodów i wyłączenia ustawowe.

Limit ryczałtu

W 2026 roku limit dla kontynuowanej działalności wynosi 2 000 000 euro, czyli 8 517 200 zł przychodów osiągniętych w 2025 roku. W spółce bierze się pod uwagę przychody wszystkich wspólników z działalności tej spółki.

Jeżeli rozpoczynasz działalność w 2026 roku, nie musisz wykazywać przychodów z poprzedniego roku. Nadal obowiązują jednak pozostałe warunki wyboru ryczałtu.

Kiedy ryczałt jest wyłączony?

Według zasad obowiązujących w 2026 roku wyłączenia obejmują między innymi:

• prowadzenie apteki;
• kupno i sprzedaż wartości dewizowych;
• handel częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych;
• wytwarzanie wyrobów akcyzowych, z wyjątkiem energii elektrycznej z odnawialnych źródeł;
• przejęcie lub przekształcenie działalności małżonka albo założenie z nim spółki, jeśli wcześniej rozliczał tę działalność na zasadach ogólnych;
• korzystanie z karty podatkowej lub okresowego zwolnienia od podatku dochodowego.

Osobno sprawdź współpracę z pracodawcą. Ograniczenie dotyczy przychodów od obecnego lub byłego pracodawcy za czynności odpowiadające pracy wykonywanej na etacie w bieżącym albo poprzednim roku podatkowym. W takiej sytuacji możesz utracić prawo do ryczałtu od dnia uzyskania objętego ograniczeniem przychodu.

To lista najważniejszych przypadków, a nie pełny katalog warunków.

Jak i do kiedy wybrać ryczałt?

W 2026 roku oświadczenie o wyborze ryczałtu składasz właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Możesz zrobić to również przez CEIDG, czyli ewidencję działalności gospodarczej.

Termin wynosi:

• do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu w roku podatkowym;
• do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy przychód uzyskasz w grudniu.

Liczy się pierwszy przychód w danym roku, także gdy zmieniasz formę opodatkowania działającej już firmy. W spółce oświadczenie składa każdy wspólnik. Prawidłowo dokonany wybór obowiązuje również w kolejnych latach, dopóki go nie zmienisz lub nie utracisz prawa do tej formy.

Główne stawki ryczałtu w 2026 roku

Stawka zależy od rodzaju przychodu. Poniższa tabela przedstawia wybrane zastosowania, a nie pełną klasyfikację.

Dla wybranych przychodów, między innymi z usług zakwaterowania, w 2026 roku obowiązuje 8,5% do 100 000 zł przychodu i 12,5% od nadwyżki. Ten próg nie dotyczy wszystkich usług opodatkowanych stawką 8,5%.

Stawkę usługową ustala się co do zasady z uwzględnieniem PKWiU, czyli Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług. Nie dobieraj jej wyłącznie na podstawie potocznej nazwy zawodu.

Ryczałt — kiedy się opłaca? Porównanie trzech firm

Poniżej znajduje się uproszczona symulacja PIT według zasad z 2026 roku, przygotowana na przykładowych założeniach. Nie przedstawia rozliczenia konkretnej firmy.

Zakładamy, że dwie pierwsze działalności mogą korzystać z ryczałtu 8,5% i osiągają po 120 000 zł przychodu. W pierwszej koszty wynoszą 12 000 zł, a w drugiej 72 000 zł. Trzecia to przykładowa firma budowlana ze stawką 5,5%, przychodem 300 000 zł i kosztami 30 000 zł. Wszystkie przyjęte wydatki są kosztami podatkowymi przy rozliczeniu dochodu.

Dla pokazania samego wpływu kosztów, stawki i progu podatkowego pomijamy składki społeczne i zdrowotne, odliczenia, ulgi, inne dochody oraz wspólne rozliczenie. Wyniki nie są porównaniem całkowitych obciążeń.

Rachunek krok po kroku:

1. Ryczałt w dwóch pierwszych firmach: 120 000 zł × 8,5% = 10 200 zł. Koszty nie zmieniają wyniku.
2. Skala w pierwszej firmie: 120 000 zł − 12 000 zł = 108 000 zł dochodu; następnie 108 000 zł × 12% − 3 600 zł = 9 360 zł.
3. Skala w drugiej firmie: 120 000 zł − 72 000 zł = 48 000 zł dochodu; następnie 48 000 zł × 12% − 3 600 zł = 2 160 zł.
4. Podatek liniowy: odpowiednio 108 000 zł × 19% = 20 520 zł oraz 48 000 zł × 19% = 9 120 zł.
5. Firma z trzeciej kolumny: ryczałt 300 000 zł × 5,5% = 16 500 zł; dochód 300 000 zł − 30 000 zł = 270 000 zł; skala 10 800 zł + 32% × 150 000 zł = 58 800 zł; podatek liniowy 270 000 zł × 19% = 51 300 zł.

W dwóch pierwszych wariantach, przy stawce 8,5%, niższy PIT daje skala, a przy wysokich kosztach także podatek liniowy wygrywa z ryczałtem. W trzecim wariancie ryczałt jest wyraźnie najniższy, bo stawka jest niska, a dochód przekracza próg 120 000 zł skali. Przykład pokazuje, dlaczego nie wystarczy porównać samych stawek procentowych. Pominięta tu składka zdrowotna może zmienić wynik, bo na ryczałcie zależy od progów przychodu, a na skali i podatku liniowym od dochodu.

Przed wyborem przygotuj prognozę przychodów i kosztów, ustal właściwą stawkę, a następnie uwzględnij składki, odliczenia i sytuację rodzinną. To ogólna metoda porównania, nie wskazanie jednej formy dla każdego przedsiębiorcy.

Składka zdrowotna na ryczałcie

W 2026 roku miesięczna składka zdrowotna na ryczałcie wynosi 498,35 zł przy przychodach do 60 000 zł, 830,58 zł powyżej 60 000 zł do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej 300 000 zł. Przychody liczysz narastająco od początku roku, a po roku następuje rozliczenie, które może oznaczać dopłatę. Od przychodu do opodatkowania możesz odliczyć 50% zapłaconej składki zdrowotnej.

Ewidencja, płatności i PIT-28

Na ryczałcie prowadzisz ewidencję przychodów oraz wykaz środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Jeżeli stosujesz kilka stawek, ewidencja musi pozwalać przypisać przychód do właściwej stawki.

Według zasad obowiązujących w 2026 roku:

• miesięczny ryczałt wpłacasz do 20. dnia następnego miesiąca;
• przy rozliczeniu kwartalnym płacisz do 20. dnia miesiąca po kwartale;
• za grudzień lub ostatni kwartał płacisz do 20 stycznia następnego roku.

Rozliczenie kwartalne jest dostępne między innymi dla rozpoczynających działalność. Przy kontynuowaniu działalności limit przychodów za 2025 rok uprawniający do tego sposobu wpłat w 2026 roku wynosi 200 000 euro, czyli 851 720 zł. To odrębny limit od warunku wyboru samego ryczałtu.

Roczne rozliczenie składasz na PIT-28: zeznanie za 2026 rok w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 roku.