Czym są wakacje składkowe
Wakacje składkowe to zwolnienie z obowiązku opłacenia określonych składek za jeden wybrany miesiąc kalendarzowy w roku. Podstawę prawną stanowią przede wszystkim art. 17a i 17b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Termin i elektroniczną formę wniosku określa art. 36d tej ustawy.
Możesz w tym czasie normalnie prowadzić działalność. Nie musisz jej zawieszać. Składki społeczne objęte zwolnieniem finansuje budżet państwa.
Zwolnienie dotyczy najniższej podstawy wymiaru, która cię obowiązuje, czyli kwoty przyjmowanej do obliczenia składek.
Warunki wakacji składkowych w 2026 roku
Możesz ubiegać się o ulgę, gdy prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą z wpisem do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, czyli CEIDG. ZUS wskazuje, że uprawnienie obejmuje również komorników sądowych.
Warunki trzeba spełnić łącznie:
- Limit ubezpieczonych: w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku masz zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego lub zdrowotnego nie więcej niż 10 osób, razem ze sobą.
- Własne ubezpieczenia społeczne: w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku podlegasz z działalności ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu przynajmniej przez jeden dzień — obowiązkowo albo dobrowolnie.
- Przychód: w dwóch latach kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku nie osiągasz przychodu z działalności albo przynajmniej w jednym z tych lat przychód nie przekracza równowartości 2 mln euro. Przy wniosku składanym w 2026 roku sprawdzasz lata 2024 i 2025. Chodzi o przychód, a nie dochód po odjęciu kosztów.
- Ograniczenie dotyczące byłego pracodawcy: jako osoba ubezpieczona nie wykonujesz działalności na jego rzecz w roku poprzedzającym rok wniosku ani od początku roku wniosku do dnia jego złożenia włącznie, jeżeli w roku rozpoczęcia działalności lub rok wcześniej wykonujesz dla tego pracodawcy w ramach stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności.
- Dostępna pomoc de minimis: masz niewykorzystany limit tej pomocy co najmniej w wysokości składek społecznych podlegających zwolnieniu. Pomoc de minimis to pomoc publiczna udzielana w ramach określonego limitu.
Próg przychodu wyrażony w euro przelicza się według średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok złożenia wniosku.
Jak policzyć limit osób
Liczy się cały miesiąc poprzedzający miesiąc wniosku. Nie wystarczy sprawdzić zatrudnienia na jego koniec ani najwyższej liczby osób zgłoszonych jednego dnia. Uwzględniasz osoby podlegające ubezpieczeniom choćby przez jeden dzień tego miesiąca.
ZUS wymienia wśród uwzględnianych osób ciebie, pracowników, zleceniobiorców (z wyłączeniem uczniów i studentów do 26. roku życia) oraz osoby współpracujące. Wśród wyłączeń wskazuje m.in. osoby przebywające przez cały miesiąc na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym albo pobierające przez cały miesiąc zasiłek macierzyński. To przykłady wyłączeń, a nie pełny wykaz.
Jakie składki obejmuje zwolnienie
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Rodzaj składki | Czy obejmują ją wakacje składkowe? |
|---|---|
| Twoje obowiązkowe składki emerytalna, rentowe i wypadkowa | Tak |
| Twoja dobrowolna składka chorobowa | Tak, po spełnieniu dodatkowego warunku ubezpieczenia |
| Twoje składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | Tak, jeżeli masz obowiązek je opłacać |
| Twoja składka zdrowotna | Nie |
| Składki za pracowników i inne osoby, za które rozliczasz składki | Nie |
Aby uzyskać zwolnienie ze składki chorobowej, musisz podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu przynajmniej przez jeden dzień zarówno w miesiącu złożenia wniosku, jak i w miesiącu poprzedzającym.
Ogólne zasady i wysokości obciążeń znajdziesz w poradniku o składkach ZUS w 2026 roku.
Kiedy i jak złożyć wniosek RWS
RWS to wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za wskazany miesiąc. Składasz go wyłącznie elektronicznie z konta płatnika w eZUS (art. 36d ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Może to zrobić również odpowiednio umocowany pełnomocnik.
Obowiązuje jeden konkretny miesiąc na złożenie wniosku: miesiąc bezpośrednio poprzedzający zwolnienie. ZUS nie rozpatrzy wniosku złożonego dwa miesiące wcześniej ani dopiero w miesiącu, który ma obejmować ulga.
Praktyczna kolejność działania:
- Wybierz miesiąc zwolnienia i sprawdź warunki dotyczące ubezpieczeń, przychodu, byłego pracodawcy oraz pomocy de minimis.
- Zaloguj się na konto płatnika w eZUS i otwórz formularz RWS.
- Sprawdź dane oraz wskazany miesiąc zwolnienia. Uzupełnij wymagane oświadczenia i informacje dotyczące pomocy publicznej.
- Wyślij wniosek w odpowiednim miesiącu i sprawdzaj korespondencję na koncie płatnika.
Przykład kalendarza: zwolnienie za grudzień 2026 roku
Założenie: chcesz skorzystać ze zwolnienia za grudzień 2026 roku, a tegoroczna ulga pozostaje niewykorzystana.
- Październik 2026 roku: ten miniony miesiąc służy do sprawdzenia limitu ubezpieczonych i twojego podlegania ubezpieczeniom społecznym.
- Listopad 2026 roku: składasz RWS. Najbliższy aktualny termin końcowy to 30 listopada 2026 roku.
- Grudzień 2026 roku: to miesiąc objęty przyznanym zwolnieniem.
- Rozliczenie grudnia: nadal przygotowujesz wymagane dokumenty i rozliczasz składki nieobjęte ulgą.
To zastosowanie zasady „wniosek miesiąc wcześniej”, a nie dodatkowy termin płatności składek.
Świadczenia, chorobowe i inne ulgi
Wakacje składkowe zachowują ciągłość ubezpieczenia i uprawnienia do świadczeń. Finansowane przez państwo składki uwzględnia się przy przyszłej emeryturze lub rencie.
Nie oznacza to automatycznego prawa do każdego świadczenia. Zwolnienie z opłacenia składki chorobowej ma własny warunek opisany wcześniej; nie zastępuje warunków przyznania zasiłku.
Mały ZUS Plus i składki preferencyjne
Wakacje składkowe możesz stosować również przy Małym ZUS Plus oraz składkach preferencyjnych. Zwolnienie uwzględnia wówczas podstawę właściwą dla danego sposobu rozliczania składek.
Warunki tych rozwiązań opisują poradniki o Małym ZUS i Małym ZUS Plus oraz preferencyjnym ZUS.
Ulga na start
W okresie ulgi na start nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym z działalności. Jeżeli obejmuje ona cały miesiąc poprzedzający złożenie RWS, nie spełniasz warunku podlegania tym ubezpieczeniom wymaganego do wakacji składkowych.
Po zakończeniu ulgi na start sprawdzasz ten warunek na zwykłych zasadach. Samo przejście na składki społeczne nie oznacza automatycznego przyznania zwolnienia.
Dokumenty rozliczeniowe: DRA nadal jest potrzebna
Wakacje składkowe nie zwalniają z rozliczenia miesiąca. Po przyznaniu ulgi składasz:
- ZUS RCA, czyli imienny raport miesięczny, ze składkami społecznymi finansowanymi z budżetu państwa i odpowiednim kodem wakacyjnym;
- raport ZUS RCA z dotychczasowym kodem działalności, obejmujący składkę zdrowotną oraz chorobową, jeśli nie obejmuje jej zwolnienie;
- raporty za pozostałe osoby ubezpieczone, jeżeli je rozliczasz;
- ZUS DRA, czyli deklarację rozliczeniową uwzględniającą przygotowane raporty.
Obowiązek złożenia raportów RCA dotyczy również sytuacji, w której zwykle rozliczasz wyłącznie siebie na deklaracji DRA.
Jeśli rozliczasz tylko siebie i uzyskasz zwolnienie ze składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, nie wykazujesz tych składek w deklaracji. Składki należne za inne osoby nadal uwzględniasz.
Gdy do terminu rozliczenia nie ma jeszcze rozstrzygnięcia RWS, składasz dokumenty na dotychczasowych zasadach. Po otrzymaniu zwolnienia składasz korektę.
Odmowa albo częściowe zwolnienie
Informację o pełnym przyznaniu zwolnienia otrzymasz na koncie płatnika w eZUS. Przy odmowie lub częściowym zwolnieniu ZUS wydaje decyzję.
Samo złożenie RWS nie jest przyznaniem ulgi. Po odmowie rozliczasz i opłacasz składki na zasadach ogólnych także wtedy, gdy składasz odwołanie. Przy częściowym zwolnieniu opłacasz składki, których decyzja nie obejmuje.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy zadłużenie w ZUS wyklucza wakacje składkowe?
Nie. Według ZUS zaległości w opłacaniu składek same w sobie nie wykluczają tej ulgi. Nadal musisz spełniać jej pozostałe warunki.
Czy musisz zawiesić działalność?
Nie. W miesiącu zwolnienia możesz nadal prowadzić działalność gospodarczą.
Czy możesz złożyć RWS z wyprzedzeniem na dowolny miesiąc?
Nie. Wniosek musi wpłynąć w miesiącu bezpośrednio poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Wcześniejsze wysłanie formularza nie rezerwuje ulgi.
Czy możesz pominąć deklarację, gdy rozliczasz tylko siebie?
Nie. Za miesiąc wakacji składkowych składasz deklarację DRA oraz odpowiednie raporty RCA, nawet jeśli zwykle wystarcza ci sama deklaracja.